Voorzitter:
De perspectiefnota heeft dit jaar als leus gekregen: “Kiezen voor een koers”. Het lijkt alsof we gaan varen en nog niet precies weten waarnaar toe. Maar als we dan kiezen voor een koers, moet er wel een wind in zeilen komen, anders komen we nog niet waar we zijn willen!
In deze nota heeft u ons een aantal scenario’s gegeven, waarin verschillende plannen wel of niet tot uitdrukking kun-nen komen, afhankelijk van de koers die we kiezen.
Er is weer een grote bulk schriftelijke informatie aan vooraf gegaan. En niet alleen schriftelijk: ook mondeling is ons heel veel informatie toegestopt. En vanavond moeten we dan komen tot het geven van de richting waarin ABD denkt dat onze gemeente moet gaan.

Voorzitter: van de week las ik in de krant dat het komkom-mertijd is voor veel bedrijven. Dat werd weer eens te meer duidelijk toen ik las dat het geld voor de deeltijd WW al op is, zoveel vraag is er naar. Voor onze gemeente is het niet anders. Ook hier is het komkommertijd, het geld voor de ambitieuze plannen die we als raad en college hadden is op!
Als we vanavond kiezen voor het één, moeten we het andere laten, nee, zelfs nog een schepje erboven op en nog even iets meer bezuinigen dan eigenlijk al gepland stond. Dat zijn geen leuke dingen om te doen en soms doet het gewoon zeer, want je wilt als gemeente zo graag vooruit. Er zit echter niets anders op dan inderdaad een bepaalde koers te kiezen.

Voorzitter, U doet als college het voorstel om te kiezen voor de koers: sociaal economische. Kijkend naar de andere koer-sen die uitgezet worden, dan kunnen wij ons als ABD het beste vinden in deze koers: het sociaal economische scena-rio. Toch wil ik hier namens ABD wel ingaan op de verschil-lende onderdelen die in dit scenario geschetst worden onder de stukjes: wat gaan we doen, wat gaan we niet doen, wat gaan we minder doen en als laatste stukje: wat kost dit.

Onder het stukje: wat gaan we doen, zegt u als college te werken aan een masterplan in samenwerking met de provin-cie en andere NOFA gemeenten. In een later stadium zullen er dan keuzes gemaakt worden die mede afhankelijk zijn van bijdragen van derden. En daar zit hem nou net de kneep: mede afhankelijk van bijdrage van derden. Voorzitter: we willen het college oproepen om reële begrotingen te maken voor de plannen die straks met dit masterplan op tafel komen. Door de verwachte bijdragen van derden zijn we al verschillende keren op een verkeerd spoor terecht gekomen en dat is nu net iets wat we als ABD niet willen!

Bij het stukje: wat gaan we niet doen, wordt aangegeven dat er géén concentratie van sportvoorzieningen komt, zoals de plannen eerst waren. Wel geeft u als college verderop in dit stuk aan, dat u voor het bouwen van een nieuwe sporthal de Trimmer bent, omdat deze nodig aan vervanging toe is. Die vervanging moet wat ABD betreft zeker komen. Als die nieuwe sporthal vast op het terrein komt waar u in eerste instantie de concentratie van de sportvoorzieningen in ge-dachten had, dan kunnen wij ons daar in vinden. Er staat dan vast wat en dat kan allicht uitgebreid worden tegen de tijd dat de wind wat meer in de zeilen komt bij onze gemeente. Komt de nieuwe hal echter op het oude terrein, dan hebben we daar toch wat meer moeite mee.

Dan het onderdeel: wat gaan we minder doen, en daar hangt een hele waslijst met thema’s onder, Thema’s voor de takendiscussie.
Voor ik hierover verder ga, wil ik eerst wat over het stukje: “wat kost dit scenario” zeggen.
U doet hierin wederom een voorstel tot verhoging van de OZB.
Voorzitter: het zal u niet verbazen dat dit niet de richting is die ABD voor ogen heeft. Wij zouden graag zien dat u vast-houdt aan de afspraak die bij de begrotingsbehandeling van 2009 afgesproken is tussen uw raad en college. Wij als ABD vinden dat je een dergelijke verhoging, zoals u nu voorstelt, onze burgers in deze tijd niet kunt opleggen.
Verder zegt u hier dat er bezuinigd moet worden op bestaande taken. Wel, dat is wel duidelijk en daar willen we dan ook even op door gaan met de thema’s voor de taken-discussie, zoals deze genoemd worden in een van de bijlage, daarmee direct inhakend op het stukje: wat gaan we minder doen.

U begint bij deze thema’s voor de takendiscussie met de afvalinzameling en hergebruik. Nou ja, dat is natuurlijk koren op de molen van ABD. Wat ons betreft kan op de afvalver-werking de marktwerking los gelaten worden. Verder willen we u er op wijzen dat er volgens de jaarrekening 2008 een bepaald bedrag, nl 330.000 euro, wat begroot was voor afvalinzameling, is gestort in het egalisatiefonds. Dat betekent dat er geld over was en als we de afspraak volgen dat de afvalstoffenheffing 100% dekkend is, dan kan er dus geld terug naar de burgers, bijna 30 euro per huishouden. Het lijkt ons goed dat u hiermee rekening houdt bij de belastingsvoorstellen die u dit najaar weer doet. De afvalstoffenheffing kan naar beneden gebracht worden, want het egalisatiefonds is groot genoeg! We dienen hiervoor dan ook een motie in.
Verder willen we u nogmaals aanraden vooral nog eens te kijken naar de kosten die we kwijt zijn bij de verschillende afvalverwerkers. Naar onze mening is hierop echt te bezuinigen, zowel voor de gemeente als voor de burger. Ik zal u niet belasten met allerlei cijfers, maar wij raden u als college nadrukkelijk aan nogmaals in overweging te nemen of we als gemeente bij de juiste afvalverwerker zijn aangesloten.

Voorzitter, in vogelvlucht de andere thema’s voor de taken-discussie waarmee wij richting willen geven aan de voorge-nomen bezuinigingen en ter compensatie van de OZB verhoging.
Bij het stukje Culturele voorzieningen noemt u de subsidie voor monumenten. Vanuit het rijk gaat volgend jaar de subsi-die omhoog naar 65% in plaats van 50%. Als het subsidie-bedrag aan de monumenten gelijk blijft, dan kan dat voor onze gemeente een besparing van bijna 50.000 euro opleveren.
U vraagt naar de instandhouding van het natuurmuseum, want zo zegt u: we hebben een fantastisch natuurmuseum in Leeuwarden. Tja, we hebben ook een fantastisch theater in Leeuwarden, nog geen reden om het hier maar af te stoten. Wel is het zaak dat er snel een aanjager voor het natuurmu-seum komt die de zaak op gang brengt en we zien graag dat u daar als college een rol in speelt.

Bezuinig wat ABD betreft niet op de exploitatiebijdrage van de dorpshuizen. Dorpshuizen zijn een sociaal ontmoetingspunt en zijn soms belangrijker voor een dorp dan een school. Dorpshuizen zijn belangrijk voor de leefbaarheid van een dorp en we willen het college dan ook oproepen om te kijken naar de mogelijkheden voor een dorpshuis in Niawier en in Hantum. Deze dorpen zijn al jaren bezig met hun plannen, maar men verwacht wel enige duidelijkheid van de gemeente en die hebben ze tot nu toe niet gehad.
Bij het stukje over gebouwen vraagt u of afstoting van de ge-bouwen die hier genoemd worden niet meer voor de hand ligt dan exploitatie. Voorzitter: het onderhoud aan deze gebou-wen is wel voor ons als gemeente en in het onderhoud gaan juist de kosten zitten. En sommige gebouwen zijn aan groot onderhoud toe, zoals nieuwe kozijnen, een nieuw dak, noem maar op. Wat ons betreft moet u zelfs kijken naar wat af te stoten is.
Bij het stukje over groenvoorziening kunnen wij ons vinden in een ruimhartiger beleid voor het privatiseren van groenstro-ken. Daarnaast willen we in overweging geven om, net als in Eefde in de gemeente Lochem in Gelderland, de 8 rotondes in onze gemeente jaarlijks te verhuren aan bedrijven die hierop, binnen een bepaald kader, reclame kunnen maken voor hun bedrijf en daarnaast het onderhoud van de rotonde voor hun rekening nemen. Geef die rotondes uit bij inschrijving, koppel er desnoods een wedstrijd aan vast voor het beste onder-houd. We weten als ABD zeker dat hier belangstelling voor is bij bedrijven. Het scheelt de gemeente het onderhoud aan de rotondes en geeft extra inkomsten door de verhuur. (opbrengsten?)
Dan is er nog de vraag onder het stukje diversen of we in de toekomst voor 3 fulltime wethouders moeten gaan. Wat ABD betreft willen we hier een kader voor stellen: hebben we als gemeente meer dan 25.000 inwoners, dan vinden wij dat er 3 fulltime wethouders nodig zijn. Hebben we in de gemeente tussen de 20.000 en 25.000 inwoners, dan kunnen we met 2,5 fulltime wethouder toe en onder de 20.000 inwoners lijkt ons 2 fulltime wethouders voldoende. We zijn benieuwd hoe u hier als college tegenaan kijkt. (opbrengsten ?)

Voorzitter, als laatste willen we nog even ingaan op wat u noemt: onvermijdbare en onuitstelbare investeringen, zowel bij de structurele middelen als bij de incidentele middelen. U noemt hier bij onderwijshuisvesting de realisatie van het gymnastieklokaal bij de JJ Boumanschool. Voor ons als ABD inderdaad onvermijdbaar en onuitstelbaar. Bij deze school had direct een gymnastieklokaal gerealiseerd moeten worden. Middels een motie die ook al door de andere partijen is aangekondigd willen we het krediet wat hiervoor nodig is direct beschikbaar stellen.
Wij kunnen akkoord gaan met het beschikbaar stellen van eenmalige middelen uit de algemene reserve en uit het begrotingsoverschot 2009 voor het aanpakken van achter-stallig onderhoud.

Voorzitter: we hebben enkele zaken genoemd van de taken-discussie, waarmee we u de richting hebben willen aangeven waarin ABD wel en niet denkt bij de bezuinigingen en ter compensatie van de OZB verhoging zoals u die voorstelt. Wat nog niet genoemd is, is de toeristenbelasting. Wij willen u meegeven om bij de belastingvoorstellen eind dit jaar een kleine structurele verhoging van de toeristenbelasting mee te nemen. Op die manier wordt niet alleen iets van onze eigen burgers verwacht, maar ook van de toerist die gebruik maakt van onze voorzieningen. Het in te stellen fonds voor toeristisch-recreatieve ontwikkeling zou hieruit gevoed kunnen worden. (opbrengsten 150.000)
Verder vragen wij u om goed te kijken naar taken die niet wettelijk zijn, niet voor de leefbaarheid belangrijk en die al uitgevoerd worden op een lager kwaliteitsniveau.
We zijn als ABD heel benieuwd hoe u als college denkt tot de genoemde bezuinigingen te komen. We zien dan ook bij de begrotingsbehandeling in het najaar uw voorstellen met belangstelling tegemoet.

Als laatste willen we iedereen die ons geholpen heeft met het bepalen van de koers en de takendiscussie hartelijk danken.

Marry Nagtegaal
Fractie Algemeen Belang Dongeradeel